Reforma sądowa w Ukrainie

Zgodnie z ostatnimi badaniami socjologicznymi przeprowadzonymi w Ukrainie, zaufanie do systemu sądowego kształtuje się na poziomie 5-10%. Jest ono niższe niż w stosunku do innych instytucji państwowych.

Na niski poziom zaufania do systemu sądownictwa wpłynęły 3 różne czynniki:

- korupcja – niestety jest zjawiskiem spotykanym również w sądownictwie. Wielu badanych wskazało na występowanie korupcji wśród przedstawicieli odpowiedzialnych za jej zwalczanie.

- polityczna zależność sędziów – obecnie każdy krok w karierze sędziego zależy od prezydenta i parlamentu. Sędziowie są bardzo związani z układem politycznym. Opowiadają się zawsze po stronie zwycięzcy, czy to w wyborach prezydenckich, czy parlamentarnych. Większość sędziów przywykło do takiego układu i postrzegają swoją rolę w obsługiwaniu interesów władzy politycznej, a nie w obronie praw obywateli i w propagowaniu praworządności.

- nieefektywność systemu sądowego – system sądownictwa wymaga optymizacji procesów materialnych i osobowych, oraz uproszczenia procedur sądowych

Aby rozwiązać najbardziej dotkliwe problemy w sądach, parlament uchwalił nową ustawę nr 4734 z dnia 02 czerwca 2016 r. o sądownictwie i statusie sędziów. Zgodnie z jej przepisami, najważniejszym sądem jest Sąd Najwyższy. Ponadto zmieniony został dotychczas funkcjonujący system sądowy - z IV na III instancyjny.

W celu rozpatrywania spraw osobnych kategorii w Ukrainie powinny zostać utworzone następujące wyspecjalizowane w danych dziedzinach prawa sądy wyższe takie jak Wyższy Sąd Prawa Własności Intelektualnej oraz Wyższy Sąd Antykorupcyjny.

Sąd Najwyższy jako sąd III instancji będzie się składać z izb sądowych, a także sądów kasacyjnych, w skład których wejdą:

• Wielka Izba Sądu Najwyższego (składa się z 21 sędziów po 5-ciu z każdego Sądu      Najwyższego i dodatkowo głowy SN);
• Kasacyjny Sąd Administracyjny;
• Kasacyjny Sąd Gospodarczy;
• Kasacyjny Sąd Kryminalny;
• Kasacyjny Sąd Cywilny.

Sądami II instancji będą odpowiednie sądy apelacyjne:

• Apelacyjny Sąd Administracyjny;
• Apelacyjny Sąd Gospodarczy;
• Apelacyjny Sąd Powszechny (do spraw cywilnych i kryminalnych).

Sądami I instancji będą odpowiednie sądy miejscowe:

• Miejscowy Sąd Administracyjny;
• Miejscowy Sąd Gospodarczy;
• Miejscowy Sąd Powszechny (do spraw cywilnych i kryminalnych).

Zmieniły się organy, które powołują i odwołują sędziów. Zgodnie z nową ustawą jedynym organem, który będzie zajmował się powoływaniem i odwoływaniem sędziów będzie Wyższa Rada Sądownictwa. Dotychczas organami, które brały udział w powoływaniu i odwoływaniu sędziów były: parlament, Prezydent i Wyższa rada sprawiedliwości.
Obecnie poniesiono wiek, od którego dana osoba może ubiegać się o stanowisko sędziego. Wcześniej mogła ona być powołana na to stanowiska, gdy ukończyła 25 lat. Obecnie musi mieć ukończone 30 lat. Powołanie danej osoby jest bezterminowe. Jedynym ograniczeniem jest osiągnięcie przez sędziego 65 roku życia. Wówczas przechodzi on w stan spoczynku.

Reforma przewiduje zwiększenie pensji dla sędziów z 10-13 pensji minimalnych do 30-75 pensji minimalnych (wysokość pensji minimalnej zależy od tego w jakim sądzie pracuje dany sędzia). Taki wzrost płacy powinien w dużej części zmniejszyć poziom korupcji. Wprowadzono również zmiany związane z immunitetem sądowym. Dotychczas był on nieograniczony - sędziego można było aresztować tylko za zgodą Wyższej komisji sądów i parlamentu). Obecnie, jeśli istnieje konieczność aresztowania sędziego, nie trzeba zasięgać opinii innych organów. Dotyczy to sytuacji, gdy popełni on ciężkie przestępstwo. W przypadku popełnienia innego rodzaju przestępstwa przez sędziego, zgodę na jego aresztowanie wydaje Wyższa rada sądownictwa.

Cele reformy sadowej to :

- wymiana sędziów w systemie sądowym i poddanie ich dokładnej lustracji majątkowej
w deklaracjach elektronicznych;
- założenie osobnego sądu antykorupcyjnego;
- osiągnięcie realnej niezależności sędziów od innych instytucji państwowych;
- dywersyfikacja mechanizmów rozpatrywania spraw gospodarczych;
- wprowadzenie międzynarodowych standardów w wykształceniu prawniczym i regulowaniu profesji prawniczych.

Autor: Andriy Kolotiy, Adwokat Kijowskiego oddziału Kancelarii Chałas i Wspólnicy
kontakt: akolotiy@chwp.pl

Print Friendly, PDF & Email

Comments are closed.