Istotne elementy przy współpracy z kontrahentem ze Wschodu

Przy sporządzeniu międzynarodowego kontraktu dość częstym błędem, który popełniają przedsiębiorcy jest zbyt mała uwaga wobec kwestii rozstrzygnięcia możliwych sporów, powstających w sytuacjach konfliktowych w czasie wykonania kontraktu. Jednym z nich jest uzyskanie wierzytelności z dłużnika w Kazachstanie.

Oczywiste jest, iż podstawowym dokumentem zawierającym instrukcje co do rozstrzygnięcia sporów stron kontraktu w czasie jego wykonania jest sam kontrakt. Niestety z praktyki wynika, iż mało kto w czasie negocjowania jego warunków pamięta o tzw. klauzuli sądowej (arbitrażowej), która stanowi bardzo ważną część kontraktu, regulującą kwestie wyboru organu rozstrzygającego spór.

Klauzula sądowa

Najczęstsze brzmienie klauzuli sądowej jest następujące:

W przypadku braku porozumienia spory rozstrzygane będą przez sąd powszechny (najczęściej polski) zgodnie z obowiązujacym prawem”.

Przy rozpatrzeniu sporu w Polsce przez sąd powszechny, rzeczywiście spór zostanie rozpatrzony, zostanie orzeczone postanowienie sądu o uzyskaniu wierzytelności, Jednak między Kazachstanem, a Polską nie ma podpisanej umowy o pomocy prawnej. Jej brak powoduje, iż orzeczenia polskiego sądu powszechnego nie będą wykonywane przez sąd kazachstański.

Dlatego też, wybór sądu powszechnego jest wygodny przykładowo w przypadku rozpatrzenia sporu na terytorium Kazachstanu, kiedy to partner kazachstański występuje w roli pozwanego. Pozwoli to ominąć postępowania o uznaniu wyroku sądu zagranicznego i na podstawie orzeczenia sądu wszcząć postępowanie egzekucyjne bez zbędnej zwłoki i dodatkowych wydatków po stronie powodu. Opcja taka jest również wskazana w sytuacji kiedy polski predsiębiorca jest pewien, iż nie zaistnieją przesłanki do powstania wierzytelności po stronie partnera z Kazachastanu, np.: przy uzyskaniu 100% przedpłaty przed wykonaniem swoich obowiązków.

Sąd powszechny jako organ rozpatrujący spór wynikający z kontraktu może również być wykorzystany w przypadku gdy w kraju potencjalnego powoda (polskiego przedsiębiorcy) znajduje się mienie wierzyciela, co daje możłiwość ustanowienia zabezpieczenia (aresztu) na mieniu i tym samym zmusza wierzyciela do zwrotu długu bądź pozwoli uzyskać wierzytelność z zabezpieczonego mienia.

Klauzula arbitrażowa

Najbardziej stosowną alternatywą, zdaniem autora, jest jednak arbitraż. Klauzula arbitrażowa stanowi samodzielne porozumienie stron sporządzone w kontrakcie bądź poza nim w postaci odrębnego porozumienia. Zgodnie z ustawą Republiki Kazachstanu o arbitrażu międzynarodowym z dnia 28 grudnia 2004 roku, porozumienie arbitrażowe może być zawarte w postaci klauzuli arbitrażowej w kontrakcie bądź poprzez wymianę listów, telegramów, telefonogramów, faksów, dokumentów elektronicznych lub innych dokumentów, stanowiących o ich podmiotach i treść oświadczenia ich woli. Jak widać, faktycznie może to być wszelki dokument potwierdzający oświadczenie woli co do treści klauzuli.

W 1995 roku Kazachstan ratyfikował konwencję nowojorską z 1958 roku o uznaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, zgodnie z którą każde umawiające się państwo uznaje decyzje arbitrażowe jako obowiązkowe i egzekwuje je zgodnie z normami procesualnymi tego terytorium, w którym jest wymagane uznanie tych decyzji i ich wykonanie. Kodeks postępowania cywilnego Kazachstanu, z kolei zawiera poszczególne instrukcje do uznania i wykonania w Kazachstanie orzeczeń zagranicznych sądów i arbitraży w sytuacjach, gdy jest to przewidziane przez ustawę bądź umowę międzynarodową. Jak wskazano wcześniej, decyzje powszechnych sądów polskich nie mogą być wykonane, lecz orzeczenie sądu arbitrażowego może być uznane przez sąd kazachstański i wówczas wykonane.

Wykonanie orzeczeń jest przeprowadzane na wniosek strony zainteresowanej zgodnie z zasadami właściwości sądowej, określonej kodeksem postępowania cywilnego w miejscu wykonania orzeczenia. Sąd kazachstański, rozpatrujący wniosek o uznanie i udzielający zgody na egzekucję orzeczenia ogranicza się ustanowieniem okoliczności, przy których jest możliwe przymusowe jego wykonanie.

Warto podkreślić, iż specyfiką klauzul: arbitrażowej i sądowej jest to, iż ich nieprawidłowe sporządzenie może skutkować powstaniem problemu przy wyborze organu rozpatrującego spór bądź przyjęciu pozwu przez wybrany organ. Nienależycie sporządzona klauzula arbitrażowa może skutkować odrzuceniem pozwu przez sądy arbitrażowe ze względu na brak właściwości co może doprowadzić do przymusowego złożenia pozwu do sądu powszechnego zgodnie z obowiązującym prawem lub do unieważnienia klauzuli w sądzie powszechnym i dopiero wtedy wszczęcia postępowania sądowego zgodnie z obowiązującym prawem.

Podsumowujac, przy wyborze miejsca i organu rozpatrzenia sporu polski przedsiębiorca, przy zawarciu kontraktu z partnerem z Kazachstanu może wykorzystać następujące klauzule sądowe (arbitrażowe):

  • rozpatrzenie sporu w sądzie w miejscu siedziby pozwanego,
  • rozpatrzenie sporu w sądzie w miejscu siedziby powodu pod warunkiem, jezeli w kraju powodu znajduje się mienie wierzyciela,
  • rozpatrzenie sporu w sądzie arbitrażowym należąco identyfikowanym przez klauzulę bądż przez porozumienie arbitrażowe.

Należy zabezpieczyć swoje interesy biznesowe z kontrahentami z Kazachstanu na etapie negocjacji i sporządzania kontraktu, co przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa prawnego realizacji obustronnej współpracy.

Autor:
Aleksander Voronin
Prawnik
T. +7 (727) 244 04 60
M. avoronin@chwp.kz

Print Friendly, PDF & Email

Comments are closed.