Windykacja w Kazachstanie. Specyfika procesu sądowego i egzekucji

Wraz ze wzrostem zaangażowania inwestycyjnego w danym państwie z czasem zaczynają się również pojawiać problemy windykacyjne. Kwestia windykacji to temat wrażliwy, jednak niezwykle ważny, zwłaszcza dla firm, które chcą działać na zagranicznych rynkach. Ten tekst udziela szeregu praktycznych porad i pokazuje jak wygląda windykacja w Kazachstanie, jednej z popularniejszych destynacji inwestorskich na rynkach wschodnich.

Jak wszędzie, proces windykacyjny rozpoczyna się w Kazachstanie od przygotowania i złożenia pozwu. Jeżeli strony nie ustaliły klauzuli arbitrażowej, pozew powinien być złożony w sądzie państwowym w miejscu rejestracji pozwanego. Spory o windykację są rozpatrywane w wyspecjalizowanych sądach  (SRSG), które znajdują się w Astanie, Ałmaty oraz w każdym województwie (tzw. obłasti) Kazachstanu.

Pozew powinien zawierać opis sedna sprawy i dowody zadłużenia oraz podstawy przekonania powoda o zasadności jego windykacji. Do pozwu muszą być dołączone wszystkie dokumenty uzupełniające, w postaci kopii, a oryginały muszą być przedstawione podczas procesu w sądzie. Opłata skarbowa za rozpatrzenie pozwu wynosi 3% od kwoty pozwu. Do pozwu należy dołączyć potwierdzenie opłaty.

Wraz ze wzrostem zaangażowania inwestycyjnego w danym państwie z czasem zaczynają się również pojawiać problemy windykacyjne. Kwestia windykacji to temat wrażliwy, jednak niezwykle ważny, zwłaszcza dla firm, które chcą działać na zagranicznych rynkach. Ten tekst udziela szeregu praktycznych porad i pokazuje jak wygląda windykacja w Kazachstanie, jednej z popularniejszych destynacji inwestorskich na rynkach wschodnich.

Jak wszędzie, proces windykacyjny rozpoczyna się w Kazachstanie od przygotowania i złożenia pozwu. Jeżeli strony nie ustaliły klauzuli arbitrażowej, pozew powinien być złożony w sądzie państwowym w miejscu rejestracji pozwanego. Spory o windykację są rozpatrywane w wyspecjalizowanych sądach  (SRSG), które znajdują się w Astanie, Ałmaty oraz w każdym województwie (tzw. obłasti) Kazachstanu.

Pozew powinien zawierać opis sedna sprawy i dowody zadłużenia oraz podstawy przekonania powoda o zasadności jego windykacji. Do pozwu muszą być dołączone wszystkie dokumenty uzupełniające, w postaci kopii, a oryginały muszą być przedstawione podczas procesu w sądzie. Opłata skarbowa za rozpatrzenie pozwu wynosi 3% od kwoty pozwu. Do pozwu należy dołączyć potwierdzenie opłaty.

Strona pozwu, w przypadku wygrania sprawy, ma prawo domagać się od pozwanego zwrotu części kosztów usług kancelarii prawnej (adwokata, prawnika itp.), związanych z przygotowaniem, zgłoszeniem pozwu i wsparciem powoda w toku rozprawy. Przy czym kwota takiego wynagrodzenia nie może przekroczyć 10% kwoty pozwu. Szczegółowe wymagania powoda dotyczące tej kwestii muszą być określone w pozwie.

Jeśli powód jest osobą prawną, przedstawiciel prawny (niezależnie od tego, czy przedstawiciel sądowy jest pracownikiem osoby prawnej) jest zobowiązany przedstawić pełnomocnictwo do prowadzenia sprawy w sądzie, wydane przez osobę zajmującą kierownicze stanowisko podmiotu prawnego.

Nie jest tajemnicą, że w Kazachstanie jest bardzo rozwinięta biurokracja. W związku z tym, pomimo obowiązku przyjmowania przez sądy należycie przygotowanych pozwów zdarza się, że pod różnymi pretekstami odmawiają one ich przyjęcia np. w grudniu, co jest związane z tym, że  akurat w tym miesiącu dostarczają sprawozdanie minionego roku do Sądu Najwyższego. Doświadczony prawnik będzie wiedział o takich niuansach.

Pozew może być wykonany zarówno w języku rosyjskim, jak i kazachskim. Składa się go w trzech egzemplarzach: dla powoda, dla pozwanego i dla sądu. Powód nie jest zobowiązany do wysłania kopii pozwu do pozwanego, tym zajmuje się sąd. Co ważne pozew nie może być złożony w sprawach w odniesieniu do których zapadła już decyzja sądu.

Po złożeniu pozwu zaczyna się sam proces. Należy zwrócić uwagę na następujące metody uproszczonych postępowań przewidzianych  kazachstańskimi przepisami proceduralnymi:

Według prostej egzekucji  są rozpatrywane sprawy, których wartość nie przekracza 4200 euro (500 MCI) dla osób prawnych oraz 840 Euro (100 MCI) dla osób fizycznych. Po otrzymaniu takiego pozwu, sąd daje pozwanemu 15 dni roboczych, aby zgłosić zastrzeżenia                                                  (w tym czasie powód może również dostarczyć dodatkowe dokumenty i rozbudować argumentację), a po upływie tego okresu podejmuje decyzję.

W przypadku, gdy pozwany uznaje zadłużenie (na przykład, jest list od pozwanego o uznaniu lub podpisany przez pozwanego akt pojednania), a termin płatności minął, sąd może wydać nakaz odzyskania długu, bez wzywania stron i bez posiedzenia sądowego. Jeżeli powód ma pretekst do żądania nakazu sądowego, to  w pozwie musi być odpowiedni wpis dotyczący wniosku o wydanie nakazu sądowego. W tym przypadku termin rozpatrzenia wynosi 3 dni robocze, po czym sąd wydaje nakaz i wysyła go do stron. Powód, otrzymując nakaz, ma prawo, na tej podstawie, zwrócić się do komornika o jego wykonanie.

Inne sprawy windykacyjne są rozpatrywane przez sąd jak zwykły pozew:

Przygotowanie sprawy do procesu. Po przyjęciu pozwu oraz wysyłki kopi pozwu do pozwanego, sąd zbiera strony na pierwsze przesłuchanie, gdzie potwierdza zasadność pozwu i obecność dowodów, analizuje się wtedy również przedstawione w pełnomocnictwie uprawnienia stron i uzupełnia ewentualne braki w dokumentacji. Na etapie przygotowania sprawy na rozprawę, sąd wzywa strony do zawarcia ugody i uczestniczy w dyskusji na temat jej warunków. Ponadto sędzia ma obowiązek zaproponować stronom oddanie sprawy do mediacji. W tym przypadku zostaje ona przekazana do upoważnionego mediatora, który rozpatruje sprawę w krótszym czasie i w nie tak formalny sposób jak sąd państwowy. Funkcja mediatora pomaga w prowadzeniu negocjacji oraz szukaniu porozumienia, które mogło by być korzystne dla obu stron. W wyniku mediacji strony mogą zawrzeć ugodę w celu rozstrzygnięcia sporu i złożenia jej do sądu, który zaoferował mediację. Dana sprawa nie jest wtedy rozpatrywana przez sąd, a umowa o uregulowaniu sporu nie podlega zaskarżeniu. W przypadku nie osiągnięcia porozumienia, strony powiadamiają o tym fakcie sąd i sprawa nadal przed nim się toczy. Mediacyjne rozpatrzenie sporu powinno być zakończone w ciągu 60 dni roboczych.

Powód w trakcie przygotowywania sprawy do rozpatrzenia sądowego, ma prawo zwrócić się  do sądu z prośbą o zabezpieczenie swoich roszczeń. Najbardziej skutecznym środkiem jest zajęcie majątku dłużnika, w tym jego rachunków. Sąd przekazuje majątek dłużnika komornikowi, który może nim dysponować w terminie trzech dni roboczych od otrzymania postanowienia. Od tego momentu, konto dłużnika zostaje zablokowane i transakcje debetowe z jego udziałem są niemożliwe. Etap przygotowania sprawy do badania, nie może przekroczyć 7 dni roboczych.

Rozpatrzenie sprawy. Ten etap zajmuje nie więcej niż 2 miesiące, przy tym ilość posiedzeń sądowych zależy od złożoności sprawy. Standardowo, sprawy windykacji są rozstrzygane w ciągu 2-3 posiedzeń. Na tym etapie są rozpatrywane dowody powoda i kontrargumenty pozwanego. Następuje również przesłuchanie świadków, a zgromadzone dowody analizują eksperci. Na końcu tej fazy sędzia wysłuchuje finalnych opinii stron i podejmuje decyzję. W tym przypadku, decyzja musi być wykonana nie później niż 5 dni roboczych po zakończeniu posiedzenia.

Postanowienie sądu może być odwołanie w terminie 15 dni roboczych od daty jego otrzymania przez stronę poprzez złożenie odwołania do sądu wyższej instancji. Po tym czasie, decyzja będzie mieć moc prawną. W stosunku do SRSG wyższe są sądy gminne Astany, Ałmaty i sądy okręgowe. Kolejny etap odwoławczy to Sąd Najwyższy. Dalsze odwołania są możliwe tylko poprzez protest prokuratora.

Decyzja sądu dotycząca odzyskania długu może zawierać termin jej wykonania. W tym przypadku, jeśli decyzja sądu nie będzie zaskarżona, to musi on być wykonany zgodnie z osobnym dokumentem - tytułu egzekucyjnego, który jest wydawany stronie w ciągu 3 dni roboczych po upływie czasu do odwołania. Tytuł egzekucyjny jest ważny przez 3 lata i może być wniesiony do realizacji w tym okresie. Znajduje się w nim podstawa postępowania egzekucyjnego (czyli informacja o decyzji sądu), szczegóły strony skarżącej kwotę kary oraz czas realizacji.

Po upływie 5 dni roboczych od daty uprawomocnienia się wyroku, tytuł egzekucyjny oraz kopia decyzji sądu są udostępniane komornikowi. Następnie komornik przystępuje do postępowania egzekucyjnego - ma prawo do nałożenia lub przedłużenia zabezpieczenia majątku dłużnika, może również nałożyć na dłużnika zakaz wyjazdu za granicę. Komornik zawiadamia dłużnika o wykonywaniu postanowienia i podejmuje decyzję o odzyskaniu majątku. W pierwszej kolejności sprawdzane są rachunki bankowe dłużnika, a jeśli nie ma na nich środków komornik sprzedaje na aukcji inną własność dłużnika. Wykonanie orzeczenia musi być zakończone w ciągu 2 miesięcy.

W przypadku decyzji sądu o egzekucji, dłużnik zapłaci państwu (jeśli wykonywaniem wyroku zajmują się komornicy publiczni) karę w wysokości 10% kwoty egzekwowanej. Jeśli wykonaniem zajmują się prywatni komornicy, jest im wypłacane wynagrodzenie zbliżone do wartości równej 10% kwoty egzekwowanej.

Autor:  Vladislav Dubrovin, prawnik z kazachstańskiego oddziału Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Print Friendly

Comments are closed.